İYİ Parti Milletvekili Erhan Usta, 2023 yılında iktidarın 33 bin 519 megavat (MW) depolamalı rüzgar enerjisi (RES) ve güneş enerjisi santrali (GES) lisanslarını kamu çıkarlarını göz ardı ederek ihalesiz şekilde dağıttığını açıkladı. Usta, bu durumun devletin önümüzdeki 20 yılda toplamda 53 milyar 100 milyon dolar (yaklaşık 2 trilyon 115 milyar TL) zarara uğramasına yol açacağını savunuyor.
İHALESİZ DAĞITIM SONUCU ZARAR
Usta, söz konusu lisansların bir kısmının, ‘çantacı’ olarak tabir edilen aracılar tarafından alınıp başkalarına satıldığını belirtti. Bu durumun, bürokratlar ve siyasetçiler arasında da geçirilen lisansların bulunduğunu işaret etti. ‘Asrın soygunu’ olarak tanımladığı bu durumu, Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar’ın katılımıyla gerçekleştirilen TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’ndaki bütçe görüşmelerinde dile getirdi.
Usta, “AKP iktidarı, 2023’te ihale açmadan RES ve GES lisansları tahsisine başladı. ‘Erken gelen oturur’ mantığıyla açılan lisanslar için asgari sermaye, katkı payı ve teminat gibi şartlar getirilmedi. 18.649 MW RES ve 14.870 MW GES lisansı eksiksiz olarak dağıtıldı. 2024’te ihaleyle GES ve RES lisansı tahsisi yapılacak. Bu sefer kamu yararına olarak fiyat garantisi ve katkı payı ödemesi gibi şartların getirilmesi öngörülüyor; bu biçimde 800 MW GES ve 1.200 MW RES lisansı verilecektir” dedi. Devlet, ihalesiz GES ve RES’lardan 1 kWh elektriği 5.85 centten temin etmek zorunda kalırken, ihaleli santrallerde bu fiyatın 3.5 cent olduğu ifade ediliyor. Usta, ilk lisansların ihalesiz dağıtılmasının, önümüzdeki 10 yılda devlete 35.6 milyar dolar, ikinci 10 yılda ise 17.5 milyar dolar ek maliyet getireceğini; böylece toplamda 53.1 milyar dolar ‘fazladan’ ödeme gerçekleştireceğini öne sürdü.
‘Hani elektrik ucuzlayacaktı?’
Erhan Usta, elektrik dağıtım özelleştirmelerinin de benzer şekilde sorunlar yarattığını belirtti. Özelleştirme sürecinde, “Elektrik faturaları ucuzlayacak” vaadiyle elektrik dağıtımının özelleştirildiğini, ancak 2014’ten bu yana toplam kayıp kaçak, dağıtım ve iletim bedelinin yüzde 2.513, enerji bedelinin ise (alt kademe) yüzde 137.6 arttığını kaydetti. Usta, dağıtım bedelinin enerji bedeline oranının bu dönemde yüzde 33.8’den yüzde 371.6’ya çıktığını ifade ederek, “Hani elektrik ucuzlayacaktı? Dağıtım özelleştirmesi halkın sırtında bir kambur haline geldi” dedi.
