ABD Başkanı Donald Trump’ın, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan ile görüştüğünde Eskişehir’in Beylikova ilçesindeki nadir toprak elementlerinin rezervlerini talep edeceği iddiası, dikkatleri yeniden bu bölgeye çekti. Bu durum, Eskişehir Beylikova’daki toryum madeni için görevlendirilen bilim insanlarının hayatını kaybettiği uçak kazasını hatırlatıyor. CHP Genel Başkan Yardımcısı Deniz Yavuzyılmaz, olayın ardında ‘Susurluk gibi bir sır’ olduğunu ifade etti.
KARA KUTULAR BOZUK
Rusya-Ukrayna savaşının ardından enerji bağımlılığı, dünya gündeminde önemli bir yer edinirken, Türkiye, toryum rezervleri üzerindeki sırları hâlâ aydınlatabilmiş değil. Eskişehir Beylikova’da 684 milyon ton cevher ve 380 bin ton toryum rezervi belirlendiğinde, 20 Kasım 2007’de 6 nükleer fizikçi bu alanda görevlendirildi. Türkiye’de CERN benzeri bir ‘Hızlandırma Laboratuvarı’ kurma çalışması yürüten bu bilim insanları, 30 Kasım 2007’de esrarengiz bir uçak kazasında hayatını kaybetti.
15 YIL DURDURULDU
Bu kazayı ‘Susurluk gibi esrarengiz bir olay’ olarak değerlendiren Deniz Yavuzyılmaz, “Bu olayın ardından Türkiye’deki toryum araştırmaları 15 yıl boyunca duraksadı; 2022’de sınırlı bir şekilde yeniden başladı. Bu süre zarfında uranyum-235 yakıtlı nükleer santral anlaşmaları yapıldı ve toryum projeleri önemini yitirdi. Eğer kaza görünümündeki Isparta olayı yaşanmasaydı, Türkiye bu konuda farklı bir konumda olabilirdi” dedi.
Olayın üzerinden 18 yıl geçmesine rağmen hâlâ pek çok soru yanıtsız kalıyor. Uçağın enkazının bulunduğu yerin havalimanına iniş rotası üzerinde olmadığı tespit edildi. Nadiren görülen bir durum olarak uçağın iki kara kutusu da arızalı çıktı. Olay sonrası ABD’den gelen bir heyet, kazayı gizlice inceledi; bu inceleme, WikiLeaks belgelerinde de yer aldı.
Keşfedilmiş en büyük ikinci rezerv
Trump’ın, Eskişehir’in Beylikova ilçesindeki nadir toprak elementlerinin rezervlerini talep etme iddiasını değerlendiren Maden Mühendisleri Odası Başkanı Ayhan Yüksel, bu rezervlerin korunması gerektiğinin altını çizdi. Beylikova’daki nadir toprak elementleri, dünya genelinde 694 milyon ton ile Çin’den sonra keşfedilmiş en büyük rezerv olarak kaydedildi. Yüksel, “Bu rezervlerin dikkatli bir şekilde korunup, ülke sanayisine hammadde sağlaması önem taşıyor” şeklinde konuştu.
