Gelişmiş ülkelerde, yaya geçidinde durmayan sürücüler ağır yaptırımlarla karşılaşabiliyor. Bu bağlamda Asya’nın önde gelen ülkeleri, yaya önceliği konusunda en katı kurallara sahip durumda.
Japonya’da yaya geçitleri, yayalar için korunmuş alanlar olarak değerlendirilir. Bir yaya, geçit üzerinde bulunduğu anda, trafik ışığının rengine bakılmaksızın tüm araçlar durmak zorundadır.
Japonya: Cezalar anında uygulanıyor
Bu kurala uymamak, 50.000 Yen’e kadar para cezası ve ehliyet puanlarının silinmesi anlamına gelmektedir; bu ihlal 3 aya kadar hapis cezası ile de sonuçlanabilir. Japonya, yoğun kamera sistemleri sayesinde ihlalleri tespit edip cezalandırmayı neredeyse anında gerçekleştiriyor.
Singapur’daki durum da benzer bir katılığı yansıtmaktadır. Yaya geçidinde durmayan sürücülere standart olarak 200 SGD (yaklaşık 6 bin TL) ceza uygulanmakta ve bu ceza, okul veya yaşlıların daha fazla olduğu “Gümüş Bölge” olarak bilinen alanlarda 300 SGD (yaklaşık 10 bin TL) ve 8 puana kadar yükselmektedir. Tekrar eden ihlallerde, bu durum “tehlikeli sürüş” olarak değerlendirilebilir ve 3.000 SGD’ye kadar para cezası veya altı ay hapis cezası uygulamasıyla sonuçlanabilir. Bu nedenle, Singapurlu sürücüler için yayalar karşısında durmak bir alışkanlık haline gelmiştir.
İngiltere: 1000 Sterlin ceza riski
Avrupa’daki yasal düzenlemeler, köklü bir trafik kültürü ile birleşerek sürücülerin dikkatini artırmaktadır. Birleşik Krallık’ta yaya geçidinden geçen birine yol vermeyen sürücüler, 1.000 Sterlin (yaklaşık 55 bin TL) para cezası ve ehliyet puanlarının silinmesi riski ile karşı karşıyadır.
Almanya’da ise “Yayaları koruyun” anlayışı topluma yerleşmiştir. Bu kültürel yaklaşım, sürücülerin yayaları gördüklerinde durmasını ya da yavaşlamasını sağlayan yazılı olmayan bir kurala dönüşmüştür.
Amerika Birleşik Devletleri’nde eyalet yasaları, yaya haklarını koruma altına alırken, Kaliforniya’da yaya geçidinde durmamanın cezası 500 dolara kadar çıkabilmektedir. Eğer bir sürücünün dikkatsizliği bir yayayı yaralarsa, hapis cezası riski de bulunmaktadır. Otomatik kamera sistemleri bu kurallara uymayı zorunlu hale getirmekte ve alınan cezalar sürücülerin sigorta primlerini artırarak kurallara riayeti ekonomik bir zorunluluk haline getirmektedir.
Türkiye’de yaya güvenliği
2025 yılı itibarıyla, yaya veya okul geçitleri ile kavşak giriş-çıkışlarına yaklaşırken yavaşlamamak ve geçmekte olan yayalara öncelik vermemek 4.500 TL’lik bir cezaya tabidir.
