Avrupa Birliği, 1 Ocak 2028 itibariyle Rus gazının ithalatını tamamen yasaklama kararı aldı. AB Konseyi tarafından onaylanan bu plan, hem kısa hem de uzun vadeli sözleşmelerin aşamalı olarak sona ermesini öngörüyor. Buna göre, 17 Haziran 2025’e kadar imzalanan kısa vadeli sözleşmelerin, 2026 ortasında, uzun vadeli sözleşmelerin ise 2028 başında sona ermesi gerekiyor. Bu karar, “Türk Akımı” hattı üzerinden gaz almaya devam eden Macaristan, Slovakya ve Bulgaristan gibi ülkeler üzerinde doğrudan etki yaratacak.
‘TÜRK AKIMI’ TEK SEÇENEK
Turkrus.com’da yayımlanan N. İzvestiya’nın analizine göre, Rusya’nın Avrupa’ya gaz ihracatında “Türk Akımı” hattı tek seçenek haline geldi. Temmuz 2025’te bu boru hattı üzerinden Avrupa’ya 1,59 milyar metreküp gaz taşınarak rekor kırıldı; ancak bu miktar, Rusya’nın askeri operasyon öncesi satışlarının altında kaldı. Ayrıca, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatı da düşüş gösteriyor: 2025’in ilk dokuz ayında Avrupa’ya gönderilen LNG miktarı 15 milyar metreküp olup, bu da geçen yıla göre yüzde 7 azalma anlamına geliyor.
2028’DEN İTİBAREN AB’DEN RUSYA’YA TAM AMBARGO
Enerji uzmanları, AB’nin 2028’den itibaren Rus gazına tam ambargo uygulama kararının ardından, Moskova’nın Avrupa pazarındaki varlığını sürdürme çabasının merkezinde Türkiye’nin olabileceğini belirtiyor. “Gazprom”un geleceği için en çok tartışılan seçenek, uzun zamandır gündemde olan Türk gaz merkezi projesi.
TÜRKİYE KENDİ ADINA AVRUPA’YA SATABİLİR
Uzmanlar, Türkiye’nin yalnızca Rusya’dan değil, aynı zamanda Azerbaycan ve İran’dan da gaz alıp bunları “kendi adına” Avrupa’ya satmasının planın özünü oluşturduğunu ifade ediyor. Bu durum, sevkiyatın hukuken Rus menşeli olmaktan çıkmasını sağlayarak yaptırımları dolaylı bir şekilde aşabilir. Ancak bu fikir, 2022’den beri konuşulmasına rağmen somut bir adım atılmış değil. Yatırım eksikliği, siyasi riskler ve Avrupa’ya uzanan tek boru hattı güzergahının Bulgaristan’dan geçmesi gibi engeller mevcut.
Moskova, yaptırımlar ve dondurulmuş varlıklar nedeniyle projeye yatırım yapamıyor. Ankara’nın ise enerji altyapısında finansman sıkıntısı yaşarken milyarlarca dolarlık yeni boru hattına kaynak ayırması zor görünüyor. Uzmanlar, “Üçüncü ülkelerin veya özel yatırım konsorsiyumlarının katılımı olmadan bu proje hayata geçemez” değerlendirmesini yapıyor.
TÜRK GAZ MERKEZİ DİPLOMATİK BİR KOZ
Kısa vadede Türk gaz merkezi fikri, daha çok diplomatik bir koz olarak değerlendiriliyor. Ancak uzun vadede Avrupa pazarında dolaylı bir varlık sürdürme aracı olabilir. Analistlerin ifadesine göre, “Bu plan mevcut koşullarda ekonomik bir çözüm değil; Rusya’nın elinde kalan son siyasi manevra alanı.”
YENİ KARARLARDAN BAZI ÜLKELER OLUMSUZ ETKİLENİYOR
AB’nin yasakları, özellikle enerji bağımlı ülkelerde siyasi gerginlikleri artırdı. Macaristan Başbakanı Viktor Orban, bu kararı “ideolojik ve Avrupa ekonomisine zarar verecek bir adım” olarak nitelendirirken, Sırbistan enerji krizinin eşiğine geldi. Ülke gazını Bulgaristan üzerinden alıyor; ancak yeni kararlar hem ithalatı hem de transit geçişi yasaklıyor. Üstelik ABD’nin etkisiyle Belgrad yönetimi, Gazprom’un ortak olduğu Sırp enerji şirketi NIS’i kamulaştırmaya zorlanıyor.
Rusya açısından bu karar, Gazprom için yeni bir dönemin başlangıcını temsil ediyor. Uzmanlar, tek çıkış yolunun Türkiye üzerinden planlanan “gaz merkezi” projesi olabileceğini belirtirken, yatırım eksiklikleri ve siyasi gerginliklerin bu ihtimali zayıflattığını vurguluyor. Sıvılaştırılmış gaz ihracatında ön planda olan Novatek, küresel pazar sayesinde kısmen toparlanma şansı bulabilir; ancak Gazprom’un boru hattına bağımlı yapısı nedeniyle kayıplarını telafi etmesi zor görünmektedir. Uzmanlar, şirketin azalan gelirlerini telafi etmek için yurtiçindeki fiyat artışına ve yeni vergi yüklerine başvurabileceğini kaydediyor.
