Taftan Yanardağı’nın Uyanışı Bilim Dünyasını Ağırlıyor
İspanya Ulusal Araştırma Konseyi’ne (CSIC) bağlı Doğal Ürünler ve Agrobiyoloji Enstitüsü’nden Dr. Pablo González liderliğindeki araştırma ekibi, Taftan Yanardağı’nın artık “sönmüş” değil, “uyuyan” bir volkan olarak sınıflandırılması gerektiğini ortaya koydu.
Dr. González, “Taftan uzun süre sönmüş kabul edildi, ancak verilerimiz bu tanımın geçerli olmadığını gösteriyor” dedi. Yakın zamanda bir patlama beklenmediğini belirten González, artış gösteren gaz basıncının bir şekilde yüzeye çıkması gerektiğini vurguladı. “Bu basınç, gelecekte ya sessiz bir şekilde ya da şiddetli bir patlamayla dışa çıkacak,” ifadelerini kullandı.
3 bin 940 metre yüksekliğindeki Taftan Yanardağı, İran-Pakistan sınırına yakın konumda yer almakta. Arap levhasının Avrasya levhası altına daldığı bir dağlık bölgede bulunan volkan, sülfür gazları yayan fumaroller ile dikkat çekiyor. Ancak insanlık tarihi boyunca burada hiçbir patlama kaydedilmedi.
Araştırma ekibi, Taftan’daki değişimi Avrupa Uzay Ajansı’nın Sentinel-1 uydusuyla tespit etti. 2020’de yapılan incelemelerde hiçbir volkanik faaliyet görülmezken, 2023’te sosyal medyada gaz sızıntılarıyla ilgili paylaşımlar dikkat çekti. Gazların kokusunun yaklaşık 50 kilometre öteden hissedildiği bildirildi.
Doktora öğrencisi Mohammadhossein Mohammadnia, yeni uydu görüntülerini incelediğinde volkanın zirvesine yakın bölgenin hafifçe yükseldiğini belirtti. Hesaplamalar bu hareketliliğin kaynağının yüzeyin 490-630 metre altında bulunduğunu ortaya koydu.
Bilim insanları, bu şişmenin yakınlardaki depremler veya yağışlarla açıklanamayacağına dikkat çekti. Ayrıca, 3.5 kilometre derinlikteki ana magma haznesinin bu olayda etkili olmadığını tespit etti. Ekip, gaz basıncının artışının iki olasılıkla ilgili olduğunu belirtiyor: ya hidrotermal sistemdeki gaz basıncı arttı ya da az miktarda magma yukarı doğru hareket ederek kaya çatlaklarındaki gaz basıncını artırdı. Bu durum, yüzeyde yavaş ama ölçülebilir bir şişmeye yol açtı.
Livescience’a konuşan Dr. González, araştırmanın “panik yaratmak için değil, yerel yetkililere uyarı amacıyla yapıldığını” vurguladı. “Bu çalışma, İran’daki yerel yetkililere volkanın düzenli olarak izlenmesi için kaynak ayırmaları gerektiğini hatırlatıyor,” dedi.
