Cocospera Nehri vadisinde, Arizona sınırına yakın konumda bulunan yerleşim “La Ciénega” olarak adlandırılıyor. Meksika Ulusal Antropoloji ve Tarih Enstitüsü (INAH) tarafından gerçekleştirilen araştırmalarda bölgede yaklaşık 60 evin varlığı tespit edildi. Araştırmacılar, alanın ilk kez 2008 yılında keşfedildiğini fakat o zaman yalnızca birkaç yapının kaydedildiğini belirtti. 2026 yılında demiryolu projesi kapsamında gerçekleştirilen yeni kazılarla yerleşim alanının büyük kısmının gün yüzüne çıkarıldığı ifade ediliyor.
Kazılar sırasında dikkati çeken önemli bir detay, evlerin çoğunun yer altına inşa edilmiş olması. Oval ve dikdörtgen planlı yapılar 1 ila 2,2 metre derinliğe kadar toprağın altına iniyor. Uzmanlar, bu mimari sistemin, bölgedeki aşırı sıcaklardan korunmak ve yapıları daha dayanıklı hale getirmek amacıyla kullanılmış olabileceğini değerlendiriyor.
NESİLLER BOYUNCA AYNI EVLERDE YAŞAMIŞLAR
Arkeologlar, yer altındaki yaşam alanlarının zamanla genişletildiğini ve bazı yapıların birden fazla kuşak tarafından kullanıldığını düşünüyor. Evlerin içinde birbirine bağlı bölümler ve küçük avlu benzeri alanlar bulunduğu, bunun geniş ailelerin aynı kompleks içinde birlikte yaşadığına işaret ettiği ifade ediliyor.
Köy, yaklaşık 250 x 250 metre bir alana yayılmış durumda ve tarım izlerine de rastlanmış. Uzmanlar, Cocóspera Nehri çevresindeki verimli alanların, yerleşimin uzun süre boyunca kullanılmasına olanak sağladığını belirtiyor.
Kazılarda iki farklı kaya sanatı alanı ile çok sayıda mezar tespit edildi. Araştırmacılar, bölgede yaklaşık 40 geleneksel gömü ve 28 kremasyon kalıntısı buldu. Bazı mezarlarda deniz kabuğundan yapılmış süs eşyalarının bulunması, topluluk içinde sosyal sınıf farklarının olabileceğine dair ipucu veriyor.
DEMİRYOLU ÇALIŞMASI TARİHİ KEŞFE DÖNÜŞTÜ
Yetkililer, keşfin tamamen kurtarma kazıları sırasında gerçekleştiğini belirtiyor. Demiryolu projesi sürerken arkeologların bölgede aylarca çalışma yaptıkları ifade ediliyor. Uzmanlar, La Ciénega yerleşiminin Sonora bölgesindeki en önemli arkeolojik keşiflerden biri olabileceğini vurguluyor.
