Modern dünyada akıllı telefonlardan temiz içme suyuna kadar pek çok ürünün üretiminde kritik öneme sahip olan madde, sülfürik asittir. Ancak son dönemlerde yaşanan bölgesel çatışmalar ve stratejik ihracat kısıtlamaları, bu maddenin “dünyanın en çok kullanılan kimyasalı” olarak bilinen yapısını küresel bir krizin odak noktası haline getirmiştir.
İKİ CEPHELİ ETKİ: HÜRMÜZ BOĞAZI VE ÇİN KISITLAMASI
Sülfürik asit arzındaki daralmanın arkasında iki ana sebep bulunmaktadır. Birincisi, Orta Doğu’daki çatışmalar nedeniyle Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalmasıdır. Bu boğaz, küresel sülfürik asit trafiğinin büyük bir kısmını karşılamaktadır.
İkincisi ise Uzak Doğu’dan gelen bir etkiyle ortaya çıkmıştır. Çin, iç pazarındaki gübre talebini güvence altına almak amacıyla sülfürik asit ihracatında sıkı kısıtlamalar uygulamıştır. Bu arz daralması, piyasalarda fiyatların kontrolsüz bir artış göstermesine yol açmıştır.
BM’DEN KRİTİK UYARI: ‘AĞIR EKONOMİK BASKI ALTINDA’
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, bu sorunun sadece bir endüstriyel hammadde krizi olmadığını, aynı zamanda insani boyutlarının da bulunduğunu belirtmiştir. Guterres, Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklığın küresel tedarik zincirini bozduğunu ve bunun özellikle gelişmekte olan ülkeleri olumsuz etkilediğini vurgulamaktadır.
BM yetkilileri, enerji ve gübre fiyatlarındaki ani artışların Afrika ülkeleri üzerinde büyük bir ekonomik baskı oluşturduğuna dikkat çekiyor. Guterres, uluslararası su yollarında seyrüsefer serbestisinin sağlanması için acil çağrılarda bulunmuş ve mevcut durumun milyonlarca insanı yoksulluk ve gıda krizine sürükleme riski taşıdığını ifade etmiştir.
NİKEL VE BAKIR ÜRETİMİ DURMA NOKTASINDA
Independent’ta yer alan bir habere göre, krizin sanayi boyutundaki etkileri oldukça ciddi. Sülfürik asit fiyatlarındaki artıştan en fazla etkilenen ülkeler Endonezya ve Şili olmuştur:
Endonezya: Nikel üretimi açısından kritik öneme sahip olan sülfürik asit fiyatları, ülkede %80’den fazla bir artış göstermiştir.
Şili: Dünyanın en büyük bakır üreticisi olarak, küresel sülfürik asit pazarında önemli bir müşteri konumundadır. Ülkede sülfürik asit fiyatları iki katına çıkmış durumdadır, bu da küresel metal piyasalarını tehdit etmektedir.
ABD VE BATI PİYASALARI ETKİLENECEK Mİ?
Uzmanlar, Meksika ve Kanada gibi komşularının desteğiyle ABD’nin sülfürik asit tedarikinde doğrudan bir kesinti yaşamayacağını öngörmektedir. Ancak krizin dolaylı etkilerinden kaçınmak kolay görünmemektedir. Mevcut stokların azalması, belli başlı minerallerin ve gübrenin maliyetlerini artırabilir. Bu durum, Amerikan tüketicilerini gıda ve metal fiyatlarındaki artışlarla etkileyebilir.
KÜRESEL DÜZEN İÇİN KRİTİK SINAV
Bu kriz, BM Güvenlik Konseyi’nde de ele alınarak, uluslararası su yollarındaki güvenliğin küresel ekonomi açısından ne denli hayati bir öneme sahip olduğunu bir kez daha gözler önüne sermiştir. Uzmanlar ve diplomatik kaynaklar, gemi geçişlerinin maliyet ya da ayrımcılık olmaksızın yeniden başlamasının, dünya ekonomisinin normale dönmesi için kritik bir çözüm olduğunu vurgulamaktadır.
Sülfürik asit krizi, modern sanayinin ne denli hassas bir denge üzerine kurulu olduğunu ve yerel bir çatışmanın nasıl küresel boyutlarda yoksulluk riskine dönüşebileceğini göstermektedir.
