Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, ülkesinin Ukrayna’daki savaşta Rusya’nın yanında yer almadığını açık bir dille ifade ederek, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın fiilen sona erdiğine işaret etti. Medyada yer alan Paşinyan’ın konuya ilişkin açıklaması, Erivan’ın 2022 veya 2023 yılından bu yana Ukrayna krizinde Moskova ile aynı tarafta olmadığını vurguladığını ve bu tutumunu bugün de koruduğunu ortaya koyuyor. Başbakan, söz konusu pozisyonun daha önce de kamuoyuyla paylaşıldığını ve değiştirilmesi için hiçbir neden bulunmadığını belirtti.
Savaşın Gölgesinde Netleşen Tavır: Erivan’ın Ukrayna’ya İnsani Yardımı
Paşinyan’ın bu çıkışı, Ermenistan’ın Ukrayna halkına doğrudan insani yardım gönderdiğini açıklamasıyla daha da somut hale geldi. Yetkililer, savaş mağdurlarına yönelik bu yardımın Ermeni halkının kendi tarihsel deneyimlerinden doğan bir dayanışma duygusuyla gerçekleştirildiğini ifade etti. Erivan yönetimi, Ukrayna’daki sivillerin acılarını hafifletmek amacıyla yapılan bu girişimin, uluslararası insancıl hukuk çerçevesinde egemen bir devletin tercihi olduğunu savundu.
Bu adım, Moskova ile Erivan arasında zaten gergin olan ilişkileri daha da soğuttu. Rusya, Ermenistan’ın Ukrayna’ya yardımını ve Paşinyan’ın söylemlerini “düşmanca eylemler” olarak nitelendirirken, iki başkent arasındaki diplomatik mesafe hızla açıldı. Başbakan, Ukrayna konusunda “ittifak içinde olmadıklarını” net bir biçimde tekrarlayarak, Rusya’nın beklentilerinin aksine bağımsız bir dış politika izleyeceklerini vurguladı.
Diplomatik Kriz Derinleşiyor: Moskova’nın Tepkisi ve Büyükelçi Krizi
Paşinyan’ın açıklamalarının hemen ardından Rusya Dışişleri Bakanlığı, Ermenistan’ın Moskova Büyükelçisi Gurgen Arsenyan’ı bakanlığa çağırdı. Görüşmede Rus tarafı, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin Ermenistan topraklarında sözde “terörist tehditler” içeren bir konuşma yapmasına izin verilmesini “kesinlikle kabul edilemez” olarak değerlendirdi. Kremlin, benzer şekilde Batılı ülkelerin temsilcilerinin Ermenistan’a yaptığı ziyaretleri de rahatsızlıkla karşıladığını daha önce dile getirmişti.
Erivan ise bu tepkilere karşılık olarak, herhangi bir ülkenin temsilcisini ağırlamanın egemenlik hakkı olduğunu ve Moskova’nın bu tür müdahalelerinin, bağımsız dış politika izleme kararlılığını daha da pekiştirdiğini savundu. Paşinyan hükümeti, dış baskıya boyun eğmeyeceklerini ve ülkenin çıkarları doğrultusunda kiminle görüşeceklerine kendilerinin karar vereceğini ilan etti.
Kolektif Güvenlikten Kopuş: ODKB’nin Çöküşü ve Yeni Arayışlar
Ermenistan’ın bu hamlesi, Rusya liderliğindeki Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü’ne (ODKB) olan güvenin tamamen kaybolduğunun da bir göstergesi olarak yorumlanıyor. Başbakan Paşinyan daha önce de ODKB’nin Ermenistan’ın güvenlik ihtiyaçlarını karşılamadığını ve bu yapının “işlevsiz” hale geldiğini söylemişti. Ukrayna savaşı, iki ülkenin ulusal çıkarlarının taban tabana zıtlaştığını ortaya koyarken, Erivan eski askeri ittifak mekanizmalarını terk ederek yeni bir güvenlik mimarisi arayışına yöneldi.
Yetkililer, sadece askeri değil, aynı zamanda siyasi ve ekonomik alanda da Moskova’ya bağımlılığı azaltmak için adımlar atıyor. Paşinyan, Rusya’nın emperyal hırslarının artık Ermenistan’ın geleceği için bir tehdit oluşturduğunu ima ederek, ülkesinin kaderini başkalarının belirlemesine izin vermeyeceklerini söyledi. Bu bağlamda, Avrupa Birliği ve ABD ile ilişkilerin derinleştirilmesi, olası bir güvenlik alternatifi olarak masada duruyor.
Bağımsızlık ve Egemenlik Vurgusu: Erivan’ın Dönüşüm Stratejisi
Ermenistan liderliği, uluslararası hukukun üstünlüğüne ve sınırların dokunulmazlığına dayalı bir dış politika izleyeceklerini belirtiyor. Paşinyan, ülkesinin demokratik dünya ile entegrasyonunun, bağımsızlığını korumanın ve toprak bütünlüğünü güvence altına almanın tek yolu olduğunu vurguluyor. Ukrayna’ya yapılan insani yardım da bu stratejinin bir parçası olarak görülüyor.
Güney Kafkasya’daki jeopolitik dengelerin hızla değiştiği bir dönemde, Erivan’ın bu açık tavrı bölgedeki ittifakları yeniden şekillendirebilir. Paşinyan, “Ermenistan artık eski güvenlik garantilerine sırtını dönmüş, kendi ayakları üzerinde durma kararlılığındadır” mesajını verirken, aslında yalnızca Ukrayna değil, tüm bölgesel krizlerde Moskova’dan bağımsız bir rota çizdiğini ilan etmiş oluyor.
