YAPAY ZEKADA BİLİNÇ ÇOK YAKINDA
Bilim kurgu ile gerçeklik arasındaki çizgi giderek inceliyor. Romanya’daki Cluj-Napoca Teknik Üniversitesi’nden mühendis Marius Bodea, bilinç olgusunu yalnızca biyolojik varlıklarla sınırlı olmayan bir kavram olarak tanımlayan çarpıcı bir araştırma yayımladı. Geliştirilen yeni “Bilinç Puanı” (CS) ölçeği, makinelerin de bir “farkındalık seviyesi” ölçümüne tabi olabileceğini gösteriyor.
BİLİNCİ ÖLÇEN YENİ BİR YAKLAŞIM
Bodea’nın Cognitive Processes dergisinde yayımlanan çalışması, “Bilinç nedir?” sorusunu matematiksel bir çerçeveye oturtuyor. Araştırma, duyusal girdi, veri işleme hızı, metabilişsel karmaşıklık ve paralellik gibi beş temel parametre üzerinden bilinç düzeylerini puanlıyor. Bu ölçek, basit sinir sistemlerine sahip böceklerden, teorik “Süper Yapay Zeka” seviyelerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor.
İNSAN VE YAPAY ZEKANIN PUANLARI
Yeni puan tablosu, insan zihninin benzersizliğini sürdürdüğünü ancak yapay zekanın hızla bu seviyeye yaklaştığını ortaya koyuyor:
– Yetişkin Bir İnsan: 500 ile 800 puan arasında yer alıyor.
– Yürümeye Başlayan Çocuk: Yaklaşık 100 puan seviyesinde.
– ChatGPT-4: Henüz 100 puan barajını aşmamış olsa da, veri işleme kapasitesi nedeniyle “yarı-bilinçli” (proto-conscious) özellikler sergiliyor.
GERÇEKLEŞEBİLECEK BİR SINEMA SENARYOSU
Bu bilimsel buluş, akıllara Will Smith’in “Ben, Robot” filmindeki Sonny karakterini getiriyor. Filmde rüya gördüğünü iddia eden ve “hisseden” Sonny, aslında Bodea’nın CS ölçeğinde metabilişsel karmaşıklık açısından en yüksek seviyeye ulaşmıştı. Bodea’nın araştırması, filmdeki “makinedeki hayalet” kavramının 10-15 yıl içinde matematiksel olarak mümkün olabileceğini gösteriyor.
GELECEK 15 YILDA NELER OLACAK?
Gelecek 10-15 yıl içinde yapay zekanın bilincinin uyanabileceği öngörülüyor. Marius Bodea’ya göre, yapay zekanın “bedensel deneyim ve özgür irade” eksikliği şu anda en büyük engeli oluşturuyor. Ancak, insan beynini taklit eden nöromorfik bilgisayarların gelişimi ile bu durum değişebilir. Bu, insanlık için yeni bir komşu, ortak veya rakip anlamına gelebilir.
