ABD ile İran arasındaki Hürmüz Boğazı ve nükleer program konularında yürütülen diplomatik müzakereler çıkmaza girdi. ABD Başkanı Donald Trump, Tahran’dan gelen son öneriyi yetersiz buldu ve danışmanlarına bu konuda memnuniyetsizliğini bildirdi.
‘NÜKLEER’E SAHİP BİR İRAN KABUL EDİLEMEZ’
The New York Times’a göre İran, ABD’nin deniz ablukasını kaldırmasını talep ederken, nükleer faaliyetler hakkında net yanıtlar vermekten kaçınıyor. Beyaz Saray’daki toplantıda Trump, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması şartıyla nükleer konunun geri plana itilmesine kesinlikle karşı çıktığını ifade etti ve nükleer silaha sahip bir İran’ı kabul etmeyeceklerini vurguladı.
Bir ABD yetkilisi, söz konusu teklifin Trump açısından siyasi bir kazanım sağlamayacağını belirtti.
İRAN’IN ÜÇ AŞAMALI PLANI
The Wall Street Journal’a göre Tahran, üç aşamalı bir müzakere planı sundu. İlk aşamada, Hürmüz Boğazı’ndaki saldırıların durdurulması karşılığında ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri faaliyetlerini sonlandırmasını talep ediyor. Ayrıca, ablukanın kaldırılmasına dair güvence talep ediliyor.
İkinci aşamada, aracı aktörlerin boğazın statüsü ve yönetimine dair bir uzlaşı sağlaması bekleniyor. Üçüncü aşamada ise İran, boğaz üzerindeki kontrolünü elinde tutarken, nükleer program ve bölgedeki müttefiklere sağlanan finansman gibi konuların müzakereye açılmasını öneriyor.
Ancak Washington, nükleer konusunun ertelenmesini kabul edemeyeceğini belirtmektedir.
‘KIRMIZI ÇİZGİLER AÇIK’
Beyaz Saray Sözcüsü Olivia Wales, ABD’nin temel önceliklerinden taviz vermeyeceğini açıkladı. Wales, “ABD basın üzerinden müzakere yapmaz. Kırmızı çizgilerimiz en başından beri net” ifadelerini kullandı.
Yönetim içinde, boğazın kapalı kalmasının yarattığı maliyetin hem ABD hem de İran açısından ciddi sonuçlar doğurması nedeniyle stratejik bir karar aşamasına gelindiği değerlendirilmektedir.
GÖRÜŞMELER ASKIYA ALINDI
Trump, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi tarafından Pakistan’a sunulan rapor sonrası teklifi değerlendirmiş ancak olumlu bir yanıt vermemiştir. ABD Başkanı’nın yakın zamanda başka bir öneriyi de geri çevirdiği biliniyor.
Tahran’ın hafta sonu İslamabad’daki görüşmelere katılmaması süreci daha da karmaşık hale getirdi. Trump, Truth Social hesabında İran’daki iç siyasi tartışmalara dikkat çekerek, “sertlik yanlıları” ile “ılımlılar” arasındaki çekişmenin karar alma süreçlerini zorlaştırdığını savundu.
NÜKLEER DÜĞÜM ÇÖZÜLMEDİ
Nükleer müzakerelerde ilerleme sağlanamaması, Washington’un temel hedeflerinden birine ulaşamadığını ortaya koyuyor. Tahran, abluka koşullarına rağmen Hürmüz Boğazı üzerindeki fiili kontrolünü sürdürmekte ve gemi geçişlerinden gelir elde etmeye devam etmektedir.
ABD’nin uluslararası sularda seyrüsefer serbestisini savunduğu bilinse de, mevcut politikaların müttefikler arasında soru işaretlerine yol açtığı ifade edilmektedir.
Uzmanlar, iki farklı görüşe sahiptir; bir kesim ablukanın İran’ın enerji altyapısına uzun vadede zarar vereceğini savunurken, diğerleri bu baskının Devrim Muhafızları’nın etkisini artırarak Tahran’ın daha sert bir çizgiye yönelmesine neden olabileceğini öne sürmektedir.
İRAN’IN YENİ TEKLİF SUNMASI BEKLENİYOR
Görüşmelerin çıkmaza girmesi sonrası ABD medyasında, İran’ın yeni bir barış önerisi sunmasının beklendiği duyurulmuştur.
