Hürmüz Boğazı’ndaki jeopolitik krizler ve artan askeri gerilim, Avrupa’nın fosil yakıtlara olan bağımlılığının risklerini yeniden gözler önüne seriyor. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik savaşında Hürmüz Boğazı’nın daralması, enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara neden oldu. Petrol fiyatları, çatışma öncesinde 63 euro iken, bu süreçte 100 doları aştı. Avrupa’nın, yenilenebilir enerjiye geçiş çabalarına rağmen, altyapı eksiklikleri nedeniyle her yıl milyarlarca euroluk rüzgar ve güneş enerjisi israf ediliyor.
YÜKSEK FİYATLARIN ETKİSİ
Yükselen petrol fiyatları İngiltere’de Kuzey Denizi’nde yeni sondaj lisansları açılması için artan baskıları beraberinde getirdi. Ancak Oxford Üniversitesi’nin incelemesi, bu sondajların hanelere yıllık sadece 82 sterlin (95 euro) tasarruf sağladığını ortaya koyuyor. Oysa tamamen yenilenebilir enerjiye geçmeyi başaran bir Birleşik Krallık’ta hane başına yıllık tasarruf 441 sterline (510 euro) kadar yükselebiliyor.
Üretken olmasına rağmen, Avrupa ülkeleri enerji üretemedikleri için yüksek ceza ödemek zorunda kalıyor. Geçtiğimiz yıl Birleşik Krallık, rüzgar enerjisi üretiminde yaşanan aksaklıkları gidermek için 1,47 milyar sterlin (yaklaşık 1,78 milyar euro) harcarken, yalnızca geçtiğimiz gün boşa giden rüzgar enerjisinin maliyeti 1,31 milyon sterlini geçti.
Almanya’da, geçen yıl yenilenebilir enerji üretiminin kısıtlanması nedeniyle ödenen tazminatlar 435 milyon euroyu buldu. İspanya ve Fransa’da da enerji üretiminde kısıtlama oranları rekor seviyelere ulaştı.
Elektrik şebekeleri, aşırı rüzgar günlerinde ihtiyaçtan fazla enerjiyle dolup taşıyor. İngiliz enerji şirketi Octopus Energy, bu sorunu “Şebekede yoğun enerji trafiği oluşuyor ve ihtiyaç duyulan yere ulaşamıyor” diyerek özetliyor.
YENİ ÇÖZÜMLER ARAYIŞI
Aurora Energy Research’ün 2025 tarihli araştırması, Avrupa’daki şebeke tıkanıklığının maliyetinin 2024’te 9 milyar euroya yaklaşacağını gösteriyor. Bu tıkanıklık nedeniyle kaybolan 72 TWh’lik enerji, Avusturya’nın bir yıllık elektrik tüketimiyle eşdeğer.
Son beş yılda şebeke yatırımları yılda 70 milyar euroya çıksa da bu tutarın yetersiz olduğu belirtiliyor. İngiltere Enerji Güvenliği ve Net Sıfır Bakanlığı, kapasite fazlasını eritmek için yeni bir uygulama başlattı. Bu çerçevede, rüzgar çiftliklerine enerji akışını durdurmaları için para ödemek yerine, kısıtlama uygulanan bölgelere yakın yaşayan vatandaşlara rüzgarlı günlerde indirimli veya bedava elektrik sunulacak.
Octopus Energy CEO’su Greg Jackson, bu uygulamanın olumlu bir adım olduğunu, ancak geçici çözümlerin yetersiz olduğunu ifade etti. Jackson, “Sürekli bir politika değişikliği olursa, insanlar elektrikli otomobil, ısı pompası veya batarya satın alabilir, hatta veri merkezleri kurabilirler. Talebi kaydırmanın tek kalıcı yolu budur.” dedi.
