Son günlerde Ortadoğu’dan kaynaklanan füze saldırıları, küresel enerji piyasalarında ciddi etkiler yaratmaya devam ediyor. Yeni York Times’ın raporuna göre, bu durum Güneydoğu Asya’da benzin kıtlığına yol açtı. Tayland, Vietnam ve Filipinler gibi ülkelerde birçok benzin istasyonu kapandı. Hükümetler, kıtlığın sağlık hizmetlerinden cenaze törenlerine kadar geniş kapsamlı sonuçlarını kontrol altına almaya çalışıyor.
Gelişmiş Asya ülkeleri, like Japonya ve Güney Kore, 200 günden fazla yetecek ham petrol stoku tutarken; Vietnam ve Endonezya yalnızca üç haftalık, Tayland ise iki aylık bir rezervle idare etmeye çalışıyor. Tayland Başbakanı Anutin Charnvirakul, krizin sadece bir ithalat sorunu olmadığını belirtti. Xinhua haber ajansına yaptığı açıklamada, halk arasındaki kıtlık korkusunun panik alımlarına neden olduğunu ve günlük normal yakıt tüketiminin 60-67 milyon litreden 84 milyon litreye fırladığını ifade etti. Bu panik sonucunda, Tayland’daki benzin istasyonlarının yaklaşık %10’u tedarik yetersizliği nedeniyle kapandı.
Yüksek petrol fiyatları ve tedarik sorunları, bölgedeki kritik altyapıları etkilemeye başlamış durumda. Straits Times’a göre, Tayland’ın 39 ilinde acil durum ambulansları yakıt bulmakta zorlanıyor. Ulusal Acil Tıp Enstitüsü (NIEM), acil araçlar için günde 71 bin litre yakıta ihtiyaç duyulduğunu kaydederek benzin istasyonlarına sosyal medya üzerinden “hayat kurtarmak için yakıt ayırın” çağrısı yaptı.
Tayland’da kamyon şoförleri, yakıt yetersizliği nedeniyle uzun mesafeli rotaları, örneğin Pathum Thani’den Chiang Mai’ye gitmeyi reddediyor. Bu durum, taze gıda pazarlarını doğrudan etkiliyor. Laos’ta benzin istasyonlarının %40’ı, Kamboçya’da ise üçte biri kapandı. Filipinler ve Tayland’da deniz yakıtı maliyetlerinin %75 artmasıyla, balıkçı tekneleri limanlarda bekliyor.
GÜNDELİK HAYATA YANSIYAN SIRA DIŞI ETKİLER
Kriz, ekonomik sonuçların yanı sıra bölgenin kültürel ve dini yapısını da etkiliyor. Tayland’daki Budist tapınakları, ölü yakma işlemleri için gerekli dizel yakıtı bulmakta zorlanıyor. Wat Saman Rattanaram tapınağı Başrahibi Phra Ratchwachiraprachanart, elinde sadece iki cenaze için yeterli olan 200 litre yakıt kaldığını belirterek, “50 yıldan fazla süredir böyle bir şey görmedim” şeklinde konuştu.
Ayutthaya’daki turistik filler, yakıt bulamadıkları için her gün 5 kilometre yürümek zorunda kalıyor. Myanmar’da ise sıkı yakıt karnesi uygulaması nedeniyle, kalp krizi geçiren bir annesini hastaneye yetiştirmek isteyen bir vatandaş “yasaklı” bir günde araç kullandığı için ceza aldı. Devletler, krizi kontrol altına almak için olağanüstü hal moduna geçiyor:
Tayland: Hükümet, dizel fiyatlarını litre başına 33 baht seviyesinde sabitlemeye çalışıyor ancak Petrol Fonu büyük bir açıkla mücadele ediyor. Devlet dairelerinde klima kullanımı 26-27°C’ye sabitlenirken, memurların kravat takması yasaklandı ve yurtdışı seyahatleri askıya alındı. Ayrıca, Rusya, Angola ve ABD ile acil petrol alımı için görüşmeler sürüyor.
Endonezya: Dizeli, %50 palmiye yağı bazlı biyodizel ile karıştırma programını hızlandırıyor.
Filipinler: Memurlar için dört günlük çalışma haftasına geçildi ve toplu taşıma şoförlerine nakit yardımı sağlandı. Ancak şoförler, bu yardımın günlük zararlarını karşılamaya yetmediğini ifade ediyor.
