Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, 19 Mart’ta gerçekleştirilen Avrupa Konseyi toplantısının ardından yaptığı açıklamada, İran’daki çatışmaların tetiklediği enerji maliyetlerindeki artışa karşı radikal önlemlerin gündemde olduğunu duyurdu. Von der Leyen, artan fiyat baskısını hafifletmek amacıyla elektrik üzerindeki vergi yükünün azaltılacağını ve hedeflenmiş sübvansiyonların uygulanacağını açıkladı.
“ELEKTRİK FOSİL YAKITLARDAN DAHA AZ VERGİLENDİRİLMELİ”
Von der Leyen, Avrupa Birliği genelinde elektrik fiyatlarını etkileyen başlıca unsurların enerji maliyetleri, şebeke bedelleri, karbon fiyatlandırması ve vergiler olduğunu vurguladı. AB genelinde elektrik üzerindeki vergi yükünün ortalama %15 seviyesinde bulunduğunu belirten Başkan, “Elektriğin fosil yakıtlardan daha düşük oranlarda vergilendirilmesini zorunlu kılacak bir düzenleme öneriyoruz,” dedi.
Bazı üye ülkelerde elektriğin doğalgaza oranla 15 kat daha fazla vergilendirildiğini söyleyen Von der Leyen, “Bu sürdürülebilir bir durum değil,” ifadelerini kullandı. Eurostat verilerine göre, 2025’in ilk yarısında hanehalkı elektrik fiyatları 100 kWh başına ortalama 28,72 Euro seviyesinde bulunmakta. Ancak, vergi ve harçların bu fiyattaki payı %27,6’ya yükselmiş durumda.
ARZ GÜVENLİĞİ VE İTHALAT DENGESİ
İran-İsrail savaşına bağlı çatışmaların Avrupa üzerindeki etkisi, fiziksel arz kesintisinden çok fiyat artışları olarak ortaya çıktı. AB’nin doğalgaz kaynaklarını çeşitlendirmesi sayesinde büyük bir kıtlık yaşanmadığını belirten verilere göre, 2025’de Norveç %31,1 ile en büyük tedarikçi konumunu korurken, onu %25,4 ile ABD ve %13,1 ile Rusya izliyor. Özellikle ABD’den gelen sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) sevkiyatının 2021’den bu yana üç katına çıkması, birliğin enerji krizindeki en önemli savunma unsuru oldu.
SANAYİCİYE DEVLET YARDIMI DESTEĞİ
Elektrik fiyatlarının yaklaşık %18’ini oluşturan şebeke bedelleri için yasal değişiklikler planlanıyor. Von der Leyen, altyapı verimliliğini artırarak ağır sanayi üzerindeki mali yükü azaltmayı hedeflediklerini ifade etti. Ayrıca, Komisyon’un “devlet yardımı” kurallarını gevşeterek, üye ülkelerin hassas tüketicilere ve enerji yoğun sektörlere daha fazla destek vermesinin önünü açacağını kaydetti.
KARBON PAZARI TARTIŞMAYA AÇILDI
AB’nin iklim hedeflerine uygun olarak uyguladığı Emisyon Ticaret Sistemi (ETS), yüksek enerji maliyetleri dolayısıyla eleştirilere maruz kalıyor. Şirketlerin karbon salımı başına ödedikleri ücretlerin meydana getirdiği piyasa dalgalanmaları, sanayi kesiminde endişe yaratıyor. İtalya Sanayi Bakanı Adolfo Urso, reformlar konusundaki uzlaşmanın sağlanmaması durumunda daha sert tedbirlerin alınabileceğini belirterek, “ETS’nin askıya alınması acil bir müdahale olarak değerlendirilebilir,” dedi. Sektör temsilcileri, karbon sisteminin devre dışı kalmasının elektrik fiyatlarında megavat saat başına 25 ila 30 Euro arasında bir düşüş sağlayabileceğini öngörüyor. AB yetkilileri ise iklim hedeflerinden taviz vermeden sistemi modernize edecek incelemeyi Temmuz ayına kadar tamamlamayı hedefliyor.
