İran’ın ABD Üslerini Hedef Alması, Küresel Çatışma Tartışmalarını Alevlendirdi
ABD ve İsrail’in Tahran’ı hedef almasının ardından İran füzeleri, bölgedeki ABD üslerine saldırdı. Bu olay, çatışmanın bölgesel sınırları aşarak küresel bir savaşa dönüşüp dönüşmeyeceği konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Askeri analistler ve siyaset bilimcileri, Ukrayna’daki savaş, Tayvan krizinin etkileri ve Orta Doğu’daki artan şiddetin dünyayı topyekûn bir savaşa sürükleyip sürüklemediği konusunda ikiye bölünmüş durumda.
Çoğunluğun Görüşü: ‘Bu Küresel Sonuçları Olan Bölgesel Savaş’
Brookings Enstitüsü Savunma Politikaları Uzmanı Michael O’Hanlon, yaşananların bir dünya savaşı olmadığını belirtiyor. O’Hanlon, durumu şu şekilde değerlendiriyor:
“Bu bir dünya savaşı değil. Ek bir dış aktörün yer aldığı, küresel sonuçları olan bölgesel bir savaş. Şu anda ABD doğrudan İran’la savaşıyor. Rusya, Ukrayna’ya karşı savaşıyor ancak İran’a dolaylı destek sağlıyor. Çin ise bu durumu yalnızca izliyor. Çatışmalar ayrı, taraflar örtüşmüyor ve ortak bir strateji yok.”
Cepheler Birleşti Mi?
Emekli ABD Deniz Piyade Albayı Mark Cancian, mevcut durumu 1941’deki Japonya’nın Pearl Harbor saldırısı ile kıyaslıyor. Cancian, İkinci Dünya Savaşı’nı “küresel” yapan faktörlerin, Avrupa’da savaşan müttefiklerin aniden Pasifik’te de aynı düşmanlarla savaşa girmesi olduğunu belirtiyor. Mevcut durumda ABD ile İran doğrudan çatışsalar da; Rusya ve Çin savaşın doğrudan tarafları değil ve resmi bir askeri ittifak veya birleşik bir küresel strateji yok.
Dünya Savaşı’nın Üç Şartı Nedir?
Essex Üniversitesi Siyaset Bilimi Profesörü Christian Gleditsch, bir çatışmanın dünya savaşı sayılabilmesi için üç önemli koşulun olmaması gerektiğini vurguluyor:
Coğrafi Ayrılık: (Şu an Ukrayna ve Orta Doğu birbirinden bağımsız cepheler).
Koordinasyon Eksikliği: (Rusya ve İran tek bir askeri harekâtı koordine etmiyor).
Büyük Güçlerin Doğrudan Çatışmaması: (ABD şu an doğrudan Rusya veya Çin ile savaşmıyor). Uzmanlara göre bu kopukluk durumu geçerliliğini koruyor.
‘Dolaylı Çatışmalar Ağı’ Büyüyor
Her ne kadar bazı uzmanlar iyimser olsa da, Chicago Üniversitesi’nden Doçent Paul Poast, ABD, Çin ve Rusya’nın iki farklı cephede dolaylı çatışmalara girdiğine dikkat çekiyor. Poast, “İnsanların dünya savaşı terimini kullanmaktan hoşlanmadığını biliyorum, ancak bu benim kullanacağım herhangi bir tanıma oldukça yakın.” değerlendirmesinde bulunuyor.
