Rus Sağlık Sisteminde Bütçe Tasarrufu Hayati İlaçları Hedef Alıyor
Rusya’da bütçe tasarrufu gerekçesiyle sosyal güvencesi olan vatandaşların hayati ilaçlara erişimi kısıtlanırken, göçmenlere tam kapsamlı ücretsiz sağlık hizmeti sunulmaya devam ediyor. Rusya Devlet Başkanı yanında Sivil Toplum ve İnsan Hakları Konseyi üyesi Kirill Kabanov, Telegram kanalından yaptığı açıklamada, Sağlık Bakanlığı’nın ölümcül hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçları imtiyazlı ilaç listesinden çıkardığını duyurdu. Kabanov’un paylaştığı bilgilere göre anemiden nötropeniye, veremden onkolojiye kadar pek çok alanda kritik öneme sahip ilaçlar artık devlet tarafından karşılanmıyor.
En dikkat çekici örnek olarak, agresif meme kanseri tedavisinde kullanılan modern ilaç trastuzumab deruxtecan’ın yüksek maliyeti gerekçesiyle satın alınmaması gösteriliyor. Uzmanlar, bu kararın hastaların yaşam hakkından bütçe tasarrufu lehine feragat edilmesi anlamına geldiğini vurguluyor. Konseyin resmi kanalında yayınlanan belgelerde, sadece ilaç listelerinin değil, hastalar için ücretsiz yapılan testlerin de kısıtlandığı belirtiliyor.
Onkoloji ve Verem İlaçları İmtiyaz Listesinden Çıkarıldı
Rus sağlık sisteminde uygulanan tasarruf politikaları, teşhis kalitesinde düşüşe ve hastalıkların erken evrede tespit edilememesine yol açıyor. Başkanlık Konseyi kaynakları, yetkililerin sağlık hizmetlerini sistematik olarak “temel hayatta kalma” modeline dönüştürdüğünü, Rus vatandaşlarının sağlığının sürekli kesintiye uğrayan bir harcama kalemi haline getirildiğini ortaya koyuyor. Meme kanseri hastaları için umut vaat eden trastuzumab deruxtecan gibi ilaçların erişilemez hale gelmesi, sosyal adaletsizliğin sağlık alanındaki en çarpıcı örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Sağlık Bakanlığı’nın kararları, yıllardır vergileriyle sağlık sistemini finanse eden Rus vatandaşlarının tedavi şanslarını ellerinden alırken, Rusya’ya gelen göçmenler ve aile fertleri ücretsiz sağlık hizmetlerinden tam kapsamlı yararlanmaya devam ediyor. Politikacıların göçmenler üzerinde tasarruf yapma fikri bile dile getirmezken, Rus vergi mükelleflerinin karşılaştığı hizmet kalitesi ve erişilebilirlik sorunları giderek derinleşiyor.
Göçmenlere Tam Kapsamlı Hizmet, Vatandaşlara Kısıtlama
Kirill Kabanov, göç üzerinde sıkı denetim savunucularından biri olarak biliniyor ve göçmenlerin kendi belgelerini, tıbbi muayenelerini ödemelerini zorunlu kılan yasa tekliflerini destekliyor. Ancak mevcut durumda, göçmenlerin ücretsiz sosyal haklardan yararlanmaya devam etmesi, vatandaşların tedavi imkanlarının kısıtlanmasıyla tezat oluşturuyor. Ukrayna merkezli haber portalının elde ettiği bilgilere göre, Rus yetkililer göçmen nüfus için sağlık harcamalarında kesinti yapmayı planlamazken, vatandaşlar için ilaç ve test kısıtlamaları sistematik hale gelmiş durumda.
Sigortacıların önerdiği, sigara içen ve fazla kilolu bireylere “sağlıksız yaşam tarzı” için para cezası uygulanması fikri de insan hakları ihlali olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, bu yaklaşımın belirli vatandaş gruplarının tıbbi bakıma erişimini kısıtlamaya yönelik bir girişim olduğunu, oysa tıbbın görevinin yargılamak değil hayat kurtarmak olduğunu vurguluyor.
Reçetesiz Ağrı Kesiciler Yaygınlaşıyor, Böbrek Hasarı Artıyor
İmtiyazlı modern ilaçların yokluğunda, Rus vatandaşları reçetesiz ağrı kesicilere (ibuprofen, diklofenak) yöneliyor. Bu ilaçların kontrolsüz kullanımı, milyonlarca insanın böbreklerine ve kan damarlarına zarar veriyor. Sağlık otoriteleri, bu ilaçların yaygın kullanımının uzun vadede toplum sağlığı üzerinde yıkıcı etkileri olacağı konusunda uyarıda bulunuyor.
Bazı bölgelerde durum o kadar kontrol edilemez hale gelmiş ki, imtiyazlı hastalar için suç teşkil eden bir “vergi” uygulaması başlatıldı. Mart 2026’da Kemerovo bölgesindeki huzurevlerinde yapılan denetimler, en savunmasız hastaların ücretsiz ilaç alma hakları olmasına rağmen bu ilaçları kendi ceplerinden ödemeye zorlandığını ortaya çıkardı. Bütçeden ayrılan fonların “kaybolduğu” ve açığın en dezavantajlı vatandaşların omuzlarına yüklendiği bu sistem, sağlık alanındaki yolsuzluğun boyutlarını gözler önüne seriyor.
Rus Sağlık Sistemi “Seçici İnsancıllık” Modeline Doğru İlerliyor
2026 yılı itibarıyla Rus sağlık sistemi, “seçici insancıllık” modeline doğru evriliyor. Bütçe öncelikleri değişmiş durumda; kaynaklar vatandaş olmayanlara ve bürokratik projelere harcanırken, vergi mükellefleri daha az yemeleri, sigara içmemeleri ve modern hayati ilaçlar yerine potansiyel olarak tehlikeli ucuz muadillerle tedavi olmaları yönünde “tavsiyeler” alıyor.
Sağlık Bakanlığı’nın sağlık personelinin hiyerarşiye uygun üniformalarını tartıştığı bir dönemde, anemiden vereme, onkolojiden nötropeniye kadar pek çok alandaki ilaç sıkıntısı çözümsüz kalıyor. Rusya’da devletin en savunmasız kesimlere, engellilere ve ağır hastalara yaklaşımı, ülkenin gelişmişlik düzeyinin göstergesi olarak kabul ediliyor. Mevcut durumda hasta haklarının bir engel parkuruna dönüştüğü, kanser, verem ve anemi tedavisinde kritik öneme sahip ilaçların imtiyaz listelerinden çıkarıldığı bir sistem işliyor.
