AKP Genel Başkan Yardımcısı Nihat Zeybekçi, Ekonomi Gazetesi’ne yaptığı açıklamada, Türkiye’nin emeklilik sistemi hakkında kritik değerlendirmelerde bulundu.
“Emeklilik sistemi ile ilgili reform niteliğinde bir çalışma, emeklilik yaşının yükseltilmesi gibi bir çalışma var mı?” sorusunu yanıtlayan Zeybekçi, emeklilik yaşının düşüklüğüne dikkat çekerek, “Bu konuda gelecek nesillere ihanet denebilecek kadar iddialı bir söz söyleyebiliriz. Emeklilik yaşıyla ilgili bir düzenleme yok ama yapılmalı mı? Evet kesinlikle yapılmalı.” ifadelerini kullandı. Zeybekçi, mevcut sistemin sürdürülebilirliği için acil bir reformun gerekliliğinin altını çizdi.
Devamında, “Siyaset ne zaman aciz ve kabiliyetsiz hale geldiğinde bizim oraların tabiriyle ‘Yörük, sürüsünden adak vermeye başlamamalı.’ İlk dokunduğumuz yer burası olmamalı.” diyen Zeybekçi, millî mutabakatla Anayasa’ya kalıcı düzenlemelerin konulması gerektiğini belirtti.
TÜRKİYE’DE EMEKLİLİK YAŞI 75 YILDA 11 KEZ DEĞİŞTİRİLDİ
Habertürk’ten Ahmet Kıvanç’ın haberine göre, Türkiye’de emeklilik sistemi toplamda 11 kez yasal düzenlemeye tabi tutuldu. 1950’lerden bu yana emeklilik yaşı sınırı, çeşitli dönemlerde yükseltilip düşürülmüştür.
1950-1965: Kadın ve erkeklerde emeklilik yaşı 60 olarak belirlenmişti. 1965-1969: Kadınlarda yaş 55’e indirilmiştir. 1969: Yaş şartı kaldırılarak, 5000 prim günü ve 25 yıl sigortalılık süresi getirilmiştir. 1986: Özal döneminde emeklilik yaşı yeniden belirlenmiş; kadınlar 55, erkekler 60 yaşında emeklilik hakkı kazanmıştır. 1992: Demirel hükümeti zamanında yaş şartı kaldırılmış; kadınlar 38, erkekler 43 yaşında emekli olmuştur. 1999: Sosyal güvenlik açığının artmasıyla, kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş sınırı getirilmiştir. 2008: 5510 sayılı yasayla emeklilik yaşı kademeli olarak 65’e yükseltilmiştir.
EYT DÜZENLEMESİ SONRASI KADEMELİ EMEKLİLİK BEKLENTİSİ
2023’te yürürlüğe giren EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) düzenlemesi ile 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olanların yaş şartı ortadan kaldırılmıştır. Bu değişiklik, kadınlar arasında 20 yıla, erkeklerde ise 17 yıla kadar yaş farkının oluşmasına neden olmuştur. Bu durum, 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olan milyonlarca kişi arasında “kademeli emeklilik” beklentisini beraberinde getirmiştir.
FİİLİ EMEKLİLİK YAŞI DÜŞÜYOR
EYT düzenlemesi sonrası fiili emeklilik yaşı belirgin bir şekilde gerilemiştir. 2022’de SSK’dan emekli olanların ortalama yaşı 53 iken, EYT’nin yürürlüğe girmesiyle bu yaş 49’a gerilemiştir. 2024 verilerine göre: BAĞ-KUR’da: Erkeklerde 51, kadınlarda 56 yaş; Memurlarda: Erkeklerde 56, kadınlarda 54 yaş ortalaması belirlenmiştir.
YENİ BİR EMEKLİLİK REFORMU GÜNDEME GELİR Mİ?
Uzmanlar, EYT düzenlemesi sonrası fiili emeklilik yaşının düşmesine rağmen, 2008 sonrasında işe başlayanlar için sistemin 65 yaşına kadar kademeli olarak uzadığını belirtmektedir. Zeybekçi’nin açıklamaları, yeni bir yasal düzenlemeden ziyade uzun vadeli bir reform çağrısı olarak değerlendirilmektedir. Bugün itibarıyla 2020 sonrasında sigortalı olan milyonlarca çalışan için emeklilik yaşı 65’ten önce mümkün görünmemektedir.
