Meta’nın Metaverse Vizyonu Geri Plana İtiyor
Meta, bir zamanlar insan etkileşiminin geleceği olarak lanse ettiği metaverse vizyonundan önemli ölçüde uzaklaşıyor. Şirket, Ocak ayında Reality Labs biriminde, metaverse ile bağlantılı veri mühendisleri, yazılım mühendisleri ve oyun geliştiricilerinin de aralarında bulunduğu yüzde 10’luk bir işten çıkarma gerçekleştirdi. Bu durum, Mark Zuckerberg’in şirket adını metaverse odaklı olarak değiştirmesinin ardından, stratejisinde bir geri adım atıldığını gösteriyor.
Meta’nın dördüncü çeyrek kazanç raporuna göre, sanal gerçeklik iş kolu 2025 yılında 19,1 milyar dolar (16 milyar avro) zarar etti. Zararın 6,2 milyar doları (5,2 milyar avro) yalnızca son çeyrekte oluştu.
Zuckerberg, yatırımcılarla yaptığı toplantıda, şirketin genişletilmiş gerçeklik (XR) alanındaki çalışmalarına devam edeceğini ve özellikle Ray-Ban iş birliğiyle geliştirdikleri yapay zekâ destekli giyilebilir gözlüklere odaklanacaklarını ifade etti.
Uzmanlar, metaverse’in başarısız olmasında birçok faktörün etkili olduğunu belirtiyor. Omdia’da kıdemli analist George Jijiashvili, Zuckerberg’in Apple’ın iOS’u ve Google’ın Android’ine bağımlılığından kurtulmayı hedeflediğini kaydediyor. Jijiashvili, Meta’nın metaverse’i bir sonraki büyük bilişim platformu olarak konumlandırma çabasının, teknoloji gerçekliğiyle örtüşmediğini dile getiriyor.
Bu bağlamda, Cambridge Üniversitesi’nden etkileşimli sistemler mühendisliği profesörü Per Ola Kristensson, sanal gerçeklik başlıklarının günlük kullanımda ciddi sorunlara yol açtığını ifade ediyor. Uzmanlar, kullanıcıların sanal ortamda verimlilik algısının düştüğünü ve yaşanan deneyimden memnun kalmadıklarını aktarıyorlar.
Meta, metaverse teriminden uzaklaşsa da sanal dünyalardan tamamen kopmayı düşünmüyor. Zuckerberg, Reality Labs yatırımlarının büyük bölümünü giyilebilir cihazlara yönlendireceklerini ve Horizon platformunu mobilde genişleteceklerini açıkladı. Gartner, 2026’da her dört kişiden birinin günde en az bir saatini metaverse’te geçireceğini öngörmüştü, ancak metaverse’in tek bir teknoloji değil, birçok unsurun birleşimi olduğunu belirtti.
Kristensson gibi araştırmacılar, HR ve yapay zekâ entegrasyonuna kaymanın yeni fırsatlar sunabileceğine işaret ediyor. Kendisi, artırılmış gerçeklik gözlüklerinin fiziksel dünyayı algılayarak dijital bilgileri yansıtabilen bir yapay zekâ arayüzüne dönüşebileceğini öne sürüyor.
Decentraland gibi sanal dünyalar ise metaverse heyecanının azalmasını olumsuz değil, özgürleştirici bir durum olarak değerlendiriyor. Decentraland Vakfı’ndan Kim Currier, metaverse internet vizyonunun abartılı beklentilere yol açtığını vurgularken, odağın artık şirket odaklı etkinlikler yerine topluluk etkinliklerine kaydığını belirtiyor.
Genç kullanıcılar arasında popüler olan Roblox ve Fortnite gibi oyunların başarısı, kullanıcı merkezli yaklaşımın önemini gösteriyor. Jijiashvili, Meta’nın Horizon’u mobil odaklı büyütme hamlesinin de bu trende yanıt olduğunu düşünüyor. Uzmanlar, insanların giderek daha dijital ve bağlantılı dünyalarda yaşamak istediği konusunda Meta’nın tamamen yanılmadığını, ancak kullanıcıların 2021’de tanıtılan metaverse versiyonunu benimsemediğini ifade ediyor.
