Hazine ve Maliye Bakanlığı, Sahte Faturalarla Mücadelede Yapay Zeka Uygulamasını Devreye Aldı
Hazine ve Maliye Bakanlığı, kamuoyunda naylon fatura olarak bilinen sahte faturaların önüne geçmek amacıyla yapay zeka destekli analiz uygulaması KAŞİF’i hayata geçirerek, günde 4 milyon mükellefi taramaya başladı.
Kayıt dışı ekonomiyle etkin mücadele etmeye devam eden Bakanlık, gerçek bir mal veya hizmetin olmadığı durumlarda bu tür sahte faturaların düzenlenmesini engellemeye yönelik yeni bir adım attı.
Sahte belgeyle mücadele çalışmalarını sürdüren Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), bu süreçte kural tabanlı Sahte Belge Risk Analiz Programı (SARP) ve Riskli İade Takip ve Analiz Programı (RİTAP) gibi mevcut araçların yanı sıra yeni bir yapay zeka uygulaması geliştirdi.
KAŞİF uygulaması, sahte belge düzenleyenleri ve haksız iade talep eden mükellefleri günbegün izleyerek riskleri tespit ediyor.
Makine öğrenimi ve yapay zeka teknolojilerine dayanan KAŞİF, GİB Teknoloji birimi ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü tarafından geliştirildi.
YAPAY ZEKANIN DAVRANIŞ ANALİZİ
KAŞİF, önceden tanımlı kurallara dayanmadığından, büyük veri setlerini günlük analiz ederek riskli durumları belirliyor. Mükelleflerin davranışındaki değişiklikler, bu uygulama sayesinde otomatik olarak algılanarak sürekli olarak güncelleniyor.
DAİLY ŞEKİLDE 4 MİLYON MÜKELLEFİN ANALİZİ
Büyük veri platformlarında çalışan KAŞİF, günlük olarak yaklaşık 4 milyon mükellefin durumunu inceliyor. Uygulama, farklı kategorilere ait çok sayıda bilgi ve durumu izleyerek, riskli durumları daha hızlı ve doğru bir şekilde tespit ediyor.
Mükellefiyet, fatura, tahakkuk, tahsilat, ithalat, ihracat gibi veriler, riskli durumların belirlenmesi amacıyla analiz ediliyor ve sonuçlar günlük olarak raporlanıyor.
Uygulamanın etkisi sayesinde sahte belge düzenleyen ve haksız iade talep eden mükellefler hızlı bir şekilde tespit ediliyor.
KAŞİF, uygulama devreye girdiği andan itibaren sahte belge riski yüksek olan mükellefler hakkında önemli bulgular elde etti.
Örneğin, toptan ticaret faaliyetinde bulunan ve hiç alım yapmadan mükellefiyet tesis ettiren bir kişi, aynı günde üç farklı fatura düzenledi.
Kuruluş tarihinden sadece beş gün sonra, sahte belge düzenleme riski taşıyan bir başka mükellef, 50 milyon lira değerinde beş sahte fatura hazırladı.
Ayrıca, farklı vergi dairelerinde kurulan yedi şirketten altısının sahte belge düzenleme amacı taşıdığı tespit edildi. Bu şirketler tarafından düzenlenen fatura tutarı toplamda 246 milyon lira olarak belirlendi.
Son üç ayda kurulan ve toplam 276 milyar lira tutarında fatura düzenleyen 2 bin 550 mükellefin, ticari faaliyetleri olmadan sahte belge düzenlemek maksadıyla kuruldukları anlaşıldı.
Beyannamesinde 7,7 milyon lira KDV iadesi beyan eden bir mükellefin, talep ettiği tutarın haksız olduğu tespit edildi.
VERGİ DENETİMİ İÇİN BİLDİRİM
Sahte belge düzenleme riski yüksek olarak belirlenen mükellefler, vergi incelemesi amacıyla Vergi Denetim Kurulu’na bildiriliyor. Bu mükellefler ayrıca bağlı oldukları vergi dairelerine iletilerek iş yerlerinde yoklama yapılıyor ve sahte belge düzenlemek amacıyla mükellefiyet tesis ettirenlerin kayıtları kapatılıyor.
“ANINDA TESPİT VE İŞLEM”
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, bu tür modern uygulamaların kayıt dışı ekonomiyle mücadelede etkinlik sağladığını belirterek, “Yeni teknoloji ile kayıt dışı tüm faaliyetleri anında tespit ediyor ve gerekli işlemleri yapıyoruz. Tüm mükelleflerimizi kayıt içinde kalmaya davet ediyorum.” şeklinde konuştu.
Gelir İdaresi Başkanlığı’nın risk analiz altyapısını sürekli olarak güncellediğini ifade eden Şimşek, “Bu uygulamalarla hem kayıt dışı ekonomiyle mücadele etme hem de rekabet eşitsizliği yaratan uyumsuzlukları önleme çabalarımız sürecektir.” dedi.
