16 Ocak 2026’da yayımlanan bilgilere göre Rusya’da federal hâkimlerin atanma prosedürü köklü biçimde değiştiriliyor. Yeni düzenleme, aday havuzunu genişleterek İçişleri Bakanlığı, Federal Güvenlik Servisi ve savcılık çalışanlarını ya da bu kurumlardan ayrılmış isimleri federal hâkimlik için uygun adaylar arasına dahil ediyor. Değişiklik, Devlet Duması’nda 14 Ocak’ta ilk okumada kabul edilen yasa tasarısına dayanıyor ve federal hâkim adaylığı kurallarındaki değişiklik tartışmasını beraberinde getiriyor.
Yasa tasarısının içeriği ve hedefi
Mevcut sistemde, güvenlik ve kolluk yapılarının kendi eğitim kurumlarından mezun olanlar, diplomalarında doğrudan yargısal faaliyet ibaresi bulunmadığı gerekçesiyle federal hâkimliğe başvuramıyordu. Yeni tasarı bu engelleri kaldırıyor. Resmî gerekçe olarak, yargı hiyerarşisinin güçlendirilmesi, disiplinin artırılması ve Yüksek Mahkeme standartlarına daha sıkı uyum sağlanması gösteriliyor. Böylece yargı kadrolarının önemli bir bölümünün, soruşturma ve kovuşturma kökenli isimlerden oluşmasının önü açılıyor.
Güç yapılarının yargı üzerindeki etkisi
Eleştirmenlere göre bu adım, yargının bağımsız bir hakem olma niteliğini daha da zayıflatıyor. Güvenlik kökenli kadroların mahkemelere girişi, hâkimlerin adalet dağıtan aktörler olmaktan ziyade sistemin emir-komuta zincirinin bir parçası gibi hareket etmesi riskini artırıyor. Bu çerçevede Federal Güvenlik Servisi ve İçişleri Bakanlığı geçmişine sahip isimlerin hâkim kürsüsüne geçmesi, soruşturma ile hüküm arasındaki sınırın fiilen ortadan kalktığı bir tabloyu güçlendiriyor.
Çıkar çatışması ve adil yargılanma sorunu
Yeni düzenleme, soruşturma makamları, savcılık ve mahkemeler arasındaki son kurumsal bariyerleri de zayıflatıyor. Dün delil toplayan veya iddia makamında yer alan kişilerin, yarın aynı dosyalar hakkında hüküm verebilecek konuma gelmesi sistemsel bir çıkar çatışması yaratıyor. Zaten savcılığın tezleriyle nadiren çelişen mahkemelerin, bu değişiklikle birlikte neredeyse otomatik onay makamına dönüşebileceği endişesi dile getiriliyor.
Sıradan yurttaş açısından anlamı
Yasa tasarısının tartışmalarında, değişikliğin toplum için ne ifade ettiği sorusunun yeterince ele alınmadığı belirtiliyor. Hukukçulara göre, güvenlik yapılarıyla bağı olmayan sıradan avukatlar için hâkimliğe giden yol fiilen kapanırken, vatandaşların tarafsız bir yargıdan adil muamele görme ihtimali daha da azalıyor. Bu durum, yargılamaların bir formaliteye, kararların ise önceden belirlenmiş sonuçlara dönüşmesi riskini artırıyor.
Yargının rolü yeniden tanımlanıyor
Genel tablo, Rusya’da yargı sisteminin giderek daha kapalı ve hiyerarşik bir yapıya evrildiğine işaret ediyor. Güvenlik kökenli kadroların mahkemelerde ağırlık kazanması, yargının bağımsız bir denge unsuru olmaktan çıkıp, cezalandırıcı devlet aygıtının bir uzantısı hâline gelmesi yönündeki eğilimi pekiştiriyor. Bu dönüşüm, hukukun üstünlüğü ve adil yargılanma ilkeleri açısından uzun vadeli ve derin sonuçlar doğurabilecek nitelikte görülüyor.
