A23a Buzdağı, Antarktika’daki Büyük Dönüşümünü Yaşıyor
New York şehrinin yaklaşık üç katı büyüklüğündeki A23a, kayıtlardaki en eski buzdağlarından biri olarak tanınıyor. “Buzdağlarının kraliçesi” olarak adlandırılan bu devasa yapı, 1986 yazında Antarktika’daki Filchner-Ronne Buz Sahanlığı’ndan ayrıldı. Ancak deniz tabanına sıkıştığı için neredeyse kırk yıl boyunca yerinde kaldı ve ana buz sahanlığına yakınlığı sayesinde boyutunu korudu.
A23a, 2020 yılında deniz tabanındaki bağlılığından kurtularak Antarktika’dan uzaklaşmaya başladı. Ardından büyük bir okyanus girdabında aylarca döndü. Aralık 2024’te girdaptan kurtulup Güney Georgia Adası’na doğru ilerlerken, adadaki penguen popülasyonu için potansiyel bir ekolojik tehdit endişesi ortaya çıktı. Ancak Mayıs 2025’te A23a’nın parçalanmaya başlamasıyla bu senaryo gerçekleşmedi.
Buzdağının en büyük parçası, Güney Amerika’dan gelen daha sıcak suların etkisiyle Güney Atlantik Okyanusu’na sürüklendi. NASA’nın Terra uydusunun 26 Aralık’ta çektiği görüntüler, A23a’nın artık neredeyse tanınmaz hale geldiğini gösteriyor. Yaklaşık üçte biri küçülen buzdağının yüzeyi, beyaz buz “setleri” ile çevrili mavi su birikintileriyle kaplı. Görüntülerde ayrıca buzdağının altında birikmiş gri renkli buz-çamur karışımı ve kenarlardan kopmuş yüzlerce küçük buz parçası da görüldü.
Colorado Boulder Üniversitesi’nden iklim bilimci Ted Scambos, bu “mavi lapa” görünümünün, yüzey buzunun yapısal bütünlüğünü kaybetmesiyle oluşan erime göletlerinden kaynaklandığını belirtmektedir. Scambos, bu göletlerin çatlaklar içinde biriken suyun ağırlığıyla genişleyerek çizgisel yapılara dönüştüğünü ifade etti. Ulusal Kar ve Buz Veri Merkezi’nden Walter Meier, bu çatlakların buzdağının altındaki oluşumlarla, buz sahanlığına bağlıyken ortaya çıkan oluklarla paralel olabileceğini ifade etti. Emekli buzul bilimci Chris Shuman ise, bu izlerin zamanla nasıl korunabildiğini etkileyici buluyor.
Ancak bu canlı mavi çizgiler hızla yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. 27 Aralık’ta Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki bir astronot tarafından çekilen başka bir fotoğraf, A23a’nın yüzeyinde daha tekdüze bir mavi su tabakası oluştuğunu gösteriyor. Şu anda A23a’nın ne kadarının kaldığı ya da tamamen yok olup olmadığı ise belirsizliğini koruyor.
A23a, ömrü boyunca defalarca “dünyanın en büyük buzdağı” unvanını elinde bulundurdu. Son olarak Haziran 2023’te bu unvanı yeniden kazandı; ancak Eylül 2025’te, Güney Georgia yakınlarındaki hareketlerin ardından bu unvanı kaybetti. Günümüzde dünyanın en büyük buzdağı, yaklaşık 3100 kilometrekarelik yüzölçümüyle D15A adlı buzdağına aittir.
