Bilim insanları, Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüşünde belirgin bir hız artışı gözlemliyor. Gezegenin gerçek dönüş süresi 23 saat 56 dakika 4 saniye olarak kaydedilirken, 2020 yılından bu yana, yüzyıllardır süregelen yavaşlama eğiliminin aksine, dönme hızı sürekli bir hızlanma göstermektedir.
TARİHİN EN KISA GÜNÜ KAYDEDİLDİ
Bu hızlanma, 2024 yazında tarihi bir rekor kırdı. 5 Temmuz 2024’te Dünya, standart 86.400 saniyeden 1,66 milisaniye daha hızlı dönerek “en kısa günü” yaşamış oldu. Moskova Devlet Üniversitesi’nden Leonid Zotov, bu durumu, “Kimse bunu beklemiyordu” ifadeleriyle dile getirdi.
AY FREN YAPIYOR
Dünya’nın dönüş hızını etkileyen ana faktör Ay’dır. Ay’ın çekim gücü, okyanuslarda gelgitlere yol açarak gezegen üzerinde büyük bir “fren” etkisi oluşturur ve dönüşü yavaşlatır. Ancak son dönemdeki hızlanma, bu frenlemeye rağmen gerçekleşmektedir. Bilim insanları bu durumu, Dünya’nın sıvı dış çekirdeği ile mantosu arasındaki etkileşime ve atmosferik rüzgarlara atfetmektedir.
NASA Jeofizikçisi Surendra Adhikari, iklim değişikliğinin de bu denklemin önemli bir parçası olduğunu belirtiyor. Grönland ve Antarktika buzullarının erimesi, büyük su kütlelerini ekvatora doğru kaydırarak gezegenin kütle dağılımını ve dengesini değiştiriyor. Bu durum, Ay’ın etkisini bile geride bırakabilecek uzun vadeli sonuçlar doğurabilir.
‘NEGATİF ARTIK SANİYE’ GELİYOR MU?
Bu hızlanma, ultra hassas zaman ölçümü gerektiren GPS, borsa işlemleri ve telekomünikasyon sistemleri için bir risk oluşturuyor. Hızlanma devam ederse, dünya saatlerini Dünya’nın dönüşüyle senkronize tutmak için tarihte ilk kez bir “negatif artık saniye” uygulamasına gidilebilir. Uzmanlar, bu düzeltmenin 2029 yılına doğru gerçekleştirilmesi gerektiğini öngörüyor.
