05 Ocak 2026 itibarıyla bazı medya ve Telegram kanalları, Rus hükümetinin demografik kriz ışığında boşanma süreçlerini zorunlu arabuluculuk mekanizmasıyla denetleme planlarını hazırladığını duyurdu. Buna göre, boşanmak isteyen çiftler mahkeme öncesinde bağımsız bir arabulucu ile bilgilendirme görüşmesine katılmak zorunda olacak. Arabuluculuk süresince dava işlemleri askıya alınacak ve federal düzeyde tek bir arabulucu sicili ile denetleyici bir kurum oluşturulması öngörülüyor.
Demografik krizin arka planı ve ekonomik etkiler
Vserossiyskiy Kamuoyu Araştırma Merkezi (VCVGD) verilerine göre, 2024 yılında Rusya, dünyada en yüksek boşanma oranlarından birine sahip oldu; yaklaşık her beş evlilikten dördü sona erdi. Anketler, boşanmaların temel nedeninin yoksulluk ve aile geçimini sağlayamama olduğunu gösteriyor. Sosyal psikologlar ayrıca, ülkedeki genel “korku ve panik atmosferinin” de evliliklerin istikrarını olumsuz etkilediğine dikkat çekiyor.
Arabuluculuk ve devlet kontrolü
Zorunlu arabuluculuk uygulaması, devletin aile yaşamına müdahalesini artıran bir araç olarak değerlendiriliyor. Boşanma kararları, temel kişisel haklar arasında yer almasına rağmen, “bilgilendirme görüşmeleri” ve dava süreçlerinin askıya alınması, bireylerin kendi hayatları üzerinde alacakları kararları sınırlıyor. Kremlin, ekonomik yetersizlikleri ve sosyal sorunları çözmek yerine, vatandaşları idari baskı ve “ahlaki sorumluluk” çerçevesinde yönlendirmeyi tercih ediyor.
Bürokrasi ve potansiyel yolsuzluk riskleri
Federal arabulucu sicili ve yetkili kurum, arabuluculuk alanında yeni bir bürokratik yapı ve potansiyel yolsuzluk kanalı yaratma riski taşıyor. Arabulucuların bağımsızlığı çoğu zaman formalite ile sınırlı olacak ve süreç, vatandaşlar için ek mali ve zaman kaybı anlamına gelebilecek. Böylece boşanma, sadece kişisel bir hak değil, devletin denetim ve gelir aracı haline geliyor.
Sosyal ve psikolojik sonuçlar
Psikologlar, mevcut korku ve panik ortamının evliliklerin istikrarını zayıflattığını vurgularken, devlet politikası bu korkuyu derinleştiriyor. Rejim, aileyi bir destek sistemi yerine disiplin mekanizması olarak kullanıyor ve boşanmayı toplumsal bir suç veya devlet karşısında raporlanması gereken bir eylem hâline getiriyor. Bu yaklaşım, ekonomik ve askeri baskılar altında kalan toplumda, devletin aile politikalarını kontrol ve gelir aracı olarak kullandığını ortaya koyuyor.
