Rusya’da ekonomik büyümenin yavaşlamasıyla birlikte, çalışma düzenine ilişkin tartışmalar sertleşiyor. 26 Aralık’ta kamuoyuna yansıyan açıklamalara göre, Rusya Bilimler Akademisi üyesi Gennadiy Onişçenko, ekonomiyi canlandırmak amacıyla altı günlük çalışma haftasına dönülmesini önerdi. Onişçenko, bu modelin Stalin döneminde uygulandığını hatırlatarak, iş yükünün artmasının vatandaşların sağlığı üzerinde olumsuz bir etkisi olmayacağını savundu. Bu çıkış, savaşın dördüncü yılına giren ülkede sosyal ve ekonomik baskıların derinleştiği bir dönemde geldi.
Öneri, Rusya’da altı günlük çalışma haftasının yeniden tartışmaya açılması bağlamında medyada geniş yankı buldu. Tartışmanın merkezinde, yaptırımlar, iş gücü kaybı ve bütçenin giderek daha fazla askeri harcamalara yönelmesi nedeniyle ivme kaybeden ekonomi yer alıyor.
Yavaşlayan büyüme ve artan iş yükü
Resmi tahminlere göre Rusya ekonomisi 2025’te yalnızca yüzde 1 büyüyecek. Bu oran, küresel ekonominin ve özellikle ABD, Çin ve Hindistan gibi büyük ekonomilerin gerisinde kalındığını gösteriyor. Bu tablo karşısında çözüm olarak çalışma süresinin uzatılmasının gündeme gelmesi, ekonomik sorunların maliyetinin doğrudan çalışanlara yüklenmesi şeklinde yorumlanıyor.
Daha önce hükümetin yıllık fazla mesai üst sınırını 120 saatten 240 saate çıkarması da bu yaklaşımın bir parçası olarak değerlendiriliyor. Onişçenko’nun altı günlük çalışma haftası çağrısı ise bu eğilimi sembolik olarak güçlendiren bir adım niteliği taşıyor.
Tarihsel göndermeler ve mobilizasyon modeli
Altı günlük çalışma haftası, Sovyetler Birliği’nde 1940 yılında, savaş öncesi dönemde yürürlüğe konulmuştu. Beş günlük ve sekiz saatlik standart çalışma düzeni ise ancak 1967’de kabul edilmişti. Güncel tartışmada bu tarihsel referansların yeniden gündeme gelmesi, Rusya’nın ekonomik ve toplumsal modelinin giderek daha fazla mobilizasyon mantığına dayandığına işaret ediyor.
Eleştirmenler, düşük verimlilik ve yapısal sorunlarla karşı karşıya olan bir ekonomide çalışma süresini uzatmanın geri kalmışlığı pekiştireceğini savunuyor. Uluslararası deneyimlerin, daha kısa çalışma haftalarının tükenmişliği azalttığını ve verimliliği artırdığını gösterdiği hatırlatılıyor.
Sosyal gerilimler ve sağlık boyutu
Onişçenko’nun artan iş yükünün sağlık üzerinde etkisi olmayacağı yönündeki açıklaması, ülkede yükselen sosyal stres göstergeleriyle çelişiyor. Rusya’da sakinleştirici, antidepresan ve alkol tüketimindeki artış, toplumun savaş ve ekonomik baskılar altında ciddi bir yıpranma yaşadığını ortaya koyuyor. Buna rağmen çalışma süresinin uzatılmasının normalleştirilmesi, devletin bireylerin zamanı ve sağlığı üzerindeki müdahale alanının genişlediği şeklinde değerlendiriliyor.
Bu tartışma, Rus kamuoyunda altı günlük çalışma haftasına ilişkin tepkiler eşliğinde, ülkenin kalkınma yönü ve toplumsal sözleşmesi hakkında daha geniş bir sorgulamayı da beraberinde getiriyor. Rusya, birçok gelişmiş ülkenin iş-yaşam dengesi ve insan sermayesinin kalitesi üzerine odaklandığı bir dönemde, daha uzun çalışma saatlerini ekonomik reçete olarak sunuyor.
