Belce Örü Erçin
Türkiye’de geniş tanımlı kadın işsizliği, yüzde 38.3 ile en yüksek seviyede kalmaya devam ediyor. Kadın istihdam oranları, evlilik ve çocuk sahibi olmanın getirdiği sorumluluklar ile iş ortamındaki olumsuz tecrübelerden olumsuz etkileniyor. Geleneksel cinsiyet rolleri ve kamu ile özel sektörün çocuk sahibi ailelere yeterli destek sunmaması, bu durumu besleyen etkenler arasında. Kadınların yaklaşık üçte biri, evlendikten sonra işlerini bırakıyor.
İlk çocuğun doğumu, kadının istihdamında yüzde 7.2’lik bir azalmaya neden oluyor. Genç kadınların ekonomik olarak aktif hale gelme olasılığı, eğitim seviyesine göre değişiyor; ilkokul mezunları için bu oran yüzde 7.7, ortaöğretim mezunlarında yüzde 14.5, yükseköğretim mezunlarında ise yüzde 19.8 olarak tahmin ediliyor.
İstanbul İşgücü Piyasası ve Kadın İstihdamı Raporu’na göre, çocuk sahibi kadınlar haftada 100 saat çalışıyor, bu durumlarını çift vardiya çalışmaya benzetmek mümkün. Türkiye’de nüfus artış hızının 1.7’ye düşmesi üzerine 2025, hükümet tarafından Aile Yılı ilan edildi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Boşuna ‘en az 3 çocuk’ demiyoruz. Neden en az 4 ya da 5 olmasın” ifadelerini kullanmıştı. Ancak ekonomik zorluklar, geleceğe güvensizlik ve çalışma koşullarının yetersizliği ailelerin çocuk sahibi olma isteğini baltalıyor.
‘Tazminatsız işten atıldılar’
Bir ankette, üniversite mezunu bir kadın, akrabasının yaşadığı durumu şöyle açıkladı: “Kuzenim bir liman işletmesinde çalışıyordu. Şirket sözleşmesinde hamile kalınca işverene bildirme zorunluluğu var. Çocukları olmuyordu fakat ‘arkadaşım tedaviye gidiyorum’ dediğinde, bu başka biri tarafından duyulmuş. Tazminat vermeden işten atıldı ve davası hâlâ sürüyor.”
‘Yöneticiler çocuk konusunda çok katı’
Görüşülen bir üniversite mezunu kadın, iş görüşmelerinde karşılaştığı soruları paylaşarak, “İş seyahatleri veya akşam yemeklerine katılımımın sorun olup olmayacağını soruyorlar, evlenmeyi ve çocuk sahibi olup olmayacağımı sorguluyorlardı. Çocuk konusunda oldukça katı bir tutum sergiliyorlar. Arkadaşlarım doğum yaptıktan sonra işlerini bırakmak zorunda kaldı. Doğum izninin tamamını kullanamıyor, sık sık geri çağırıyorlar.” dedi.
