Afyonkarahisar’da “Al Fadimem” Türküsünün Gerçek Hikâyesi Ortaya Çıktı
TÜBİTAK 2204-A projesi kapsamında Afyonkarahisar’da geçen “Al Fadimem” türküsünün gerçek hikâyesi açığa çıkarıldı. Fadime ile Efe Kadir’in aşkına dair yapılan görüşmeler, türkünün geçmişi ve değişimleri hakkında önemli bilgiler sundu.
Proje, halk kültürünün önemli taşıyıcılarından biri olan türkülerde zamanla yaşanan söz ve anlam değişimlerini ortaya koymayı hedeflemekteydi. Bu çerçevede, Al Fadimem türküsünün kahramanları Kadir Kilci ve Fadime Bostan ile aynı dönemde yaşamış akraba ve komşularla yapılan görüşmeler, çalışmanın temel dayanağını oluşturdu.
TÜRKÜYE DÖNÜŞEN HİKAYE
Görüşmelere göre Efe Kadir, yetim ve yoksul olduğu için düğün yapacak durumu yoktu ve Fadime’yi kaçırmaya karar verdi. Fadime de gönüllü olarak bu plana katıldı, ancak yaşı büyük olmasına rağmen resmi kayıtlarda yaşı küçüktü. Ailesinin şikâyeti üzerine Efe Kadir tutuklandı ve cezaevine girdi. Fadime ise ailesi tarafından bir başkasıyla evlendirildi. Bu durum, Efe Kadir’in cezaevinde yazdığı türkülerle dile geldi; “Al Fadimem” de bu eserlerden biridir.
40 YILLIK SES KAYDI
Projenin en dikkat çekici bulgularından biri, Efe Kadir’in 1985 yılında kaydedilmiş ses kaydının ortaya çıkmasıydı. Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin isteğiyle kaydedilen bu ses kaydı, Efe Kadir’in türkünün dört kıtasını bizzat seslendirdiğini gösterdi. Kayıt; Ali Kalkan, Veli Kilci ve aile bireyleri tarafından muhafaza edilmekteydi. Bu kayıt, türkünün ilk sözlerine ulaşmada birincil kaynak olarak kullanıldı.
Saha çalışmaları sonucunda ise, günümüzde bilinen sözlerden farklı olarak türkünün daha önce kayıt altına alınmamış kıtaları derlendi. Böylece “Al Fadimem” türküsünün kuşaktan kuşağa aktarılırken geçirdiği değişim somut verilerle ortaya konmuş oldu.
