İzlanda, Atlantik Okyanusu’ndan gelen sıcaklık akıntılarının (AMOC) iklimini şekillendirdiği bir coğrafyada yer alıyor. Bu akıntıların yokluğu, adanın daha soğuk ve fırtınalı hale gelmesine neden olabilirdi.
Ancak, AMOC’un çöküşü ile ilgili artan bilimsel kanıtlar, İzlanda hükümetini sert bir tepki vermeye yönlendirdi. Bu durumu resmen “ulusal güvenlik tehdidi” olarak tanımlayarak, ciddi bir önlem alma kararı aldılar.
İzlanda Çevre, Enerji ve İklim Bakanı Jóhann Páll Jóhannsson, “İklimimiz, ekonomimiz ve güvenliğimiz, etrafımızdaki okyanus akıntılarının istikrarına derinden bağlıdır” ifadelerini kullandı.
AMOC, sıcak suyun Güney Yarımküre’den Kuzey Yarımküre’ye taşınmasını sağlayan dev bir akış sistemi olarak işlev görüyor. İklim değişikliğinin en büyük risklerinden biri olarak kabul edilen bu çöküş, bilim insanlarının sürekli dikkatini çekiyor.
Artan araştırmalar, AMOC’un yavaşladığını ve bu durumun, sıcaklık artışlarının bu akıntının kritik ısı ve tuzluluk dengesini bozmasından kaynaklandığını gösteriyor. Çöküşün ne zaman olacağına dair net tahminler yapılmasa da, bazı uzmanlar bunun bu yüzyıl içinde gerçekleşebileceğini öne sürüyor.
Almanya’daki Potsdam Üniversitesi’nden fiziksel okyanus bilimci Stefan Rahmstorf, “AMOC’un kapanma riski şimdi düşük olasılıklı bir durum olarak değerlendirilemez,” dedi.
AMOC’un durmasının global etkileri yıkıcı olabilir. ABD ve Avrupa’nın belli bölgelerinde deniz seviyeleri yükselebilir, Asya ve Afrika muson sistemleri bozulabilir, Avrupa’da kış aylarında yoğun soğuklar yaşanabilir ve deniz buzu Birleşik Krallık’a kadar ilerleyebilir.
Rahmstorf, İzlanda’nın bu durumdan doğrudan etkileneceğini, ülkenin ciddi bir bölgesel soğumanın merkezinde yer alacağını belirtti.
“Bu bir ulusal hayatta kalma meselesi”
Bakan Jóhannsson, AMOC çöküşünü bir “varoluşsal tehdit” olarak tanımladı ve bu durumun balıkçılıktan ulaşımı da kapsayan birçok endüstriyi etkileyebileceğini vurguladı.
Bu önemli karar, AMOC’un geleceği hakkında son yapılan araştırmaların ardından alındı. Eylül ayında, İzlanda Ulusal Güvenlik Konseyi, bu durumu ulusal güvenlik riski olarak tanımladı. Bu, bir iklim etkisinin böyle bir şekilde ilk kez resmi olarak kabul edildiği bir dönüm noktası oldu.
Bakan, bu müdahalenin tehdidi anlama ve olumsuz sonuçları en aza indirme amacı taşıdığını söyledi. Rahmstorf, İzlanda’nın bu kararını destekleyerek diğer ülkelerin de benzer adımlar atmasını önerdi. Bakan Jóhannsson’un son sözleri şöyleydi: “Mevcut iklim, köklü bir şekilde değişebilir ve biz bununla başa çıkamayabiliriz. Kısacası, bu sadece bilimsel bir endişe değil, ulusal bir hayatta kalma ve güvenlik meselesidir.”
